نوروز بل ۱۵۸۸ مبارک

نوروز بل ۱۵۸۸ مبارک

نوروزبل امسال هم چون نوروزبل هر سال آمد و گذشت، در اوج گرمای تابستان و در دل آتش مرداد، گرم ترین ماه سال . سالی دیگر بر گیلانیان گذشت ، مبارک  باد.

کوشش بسیار شد تا بعد از چند سال وقفه در برگزاری متمرکز آن در روستای کوهستانی ملکوت ، امسال به طور رسمی و به دور از هر شائبه، این رسم دیرپای گیلانی گسترده تر و باشکوه تر بر پا شود. به خصوص که مدیریت ها در سطح استان به ویژه در سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری تغییر کرد. برای این منظور از دو ماه قبل، اواخر اردیبهشت ماه مقارن هفته میراث فرهنگی، در روز موزه مناسبتی پیش آمد که به طور مستقیم و رودررو با مسئولان جدید سازمان میراث صحبت شد و موافقت ضمنی آن ها در برپایی مراسم حاصل گردید. حداقل از یک ماه قبل از نوروزبل به صورت نامه و درخواست کتبی ، رسماً تقاضای صدور مجوز به عمل آمد. متأسفانه هر قدر به زمان و گرمای برگزاری نوروزبل نزدیک شدیم، سردی و برودت مسئولان در پاسخ دهی، بیشتر و نمایان تر شد. با این که اهالی ملکوت، این روستای کوهستانی و محروم گیلان، از هر نظر آمادگی استقبال از مراسم را داشتند و بخش خصوصی نیز حاضر به تحمل همه نوع هزینه ها بود و از سازمان میراث فرهنگی گیلان انتظاری جز صدور مجوز و هماهنگی با فرمانداری املش وجود نداشت، ولی این قصور و کوتاهی باز به سیاق دوره قبل صورت گرفت.

گفتن ندارد گره ای در کار برگزاری سالانه نوروزبل در سازمان میراث فرهنگی گیلان افتاده است که یک سر آن شک بی جا و ناصواب ناشی از عدم آگاهی در چگونگی و چرایی این رسم کهن و دیرپای ایرانی و گیلانی در بخش امنیتی اداره است و سر دیگر آن عدم برش و کارایی و پیگیری در رفع این تصور و توهم از سوی مدیریت. موردی که چهار سال است نزدیک به فرارسیدن این رسم شاد مردمی در سازمان رخ می دهد. به نظر می آید سازمان میراث در رابطه با نوروزبل در یک دوگانگی سر می کند. از یک سو چهار سال به طور فعال در برپایی آن نقش داشته و بنا بر وظیفه میراثی، پاسدار این جلوه معنوی بوده، چهارسال بی وقفه از آن کنار کشیده و در برگزاری آن تعلل ورزیده. راستی با آن گذشته فعال  و این عملکرد منفعل چه حکمی می توان کرد.

کتمان نمی توان کرد حمایت سازمان میراث در سال های نخست نشان دهنده باورمندی و کلان اندیشی مسئولان وقت در برپایی آن و چاپ پوستر و بنر و بروشور و حتی انتشار کتابچه مستند و هدایت تورهای گردشگری ، نشانه تأیید و تثبیت این میراث معنوی بوده است اما با گذشت چند سال، چه اتفاقی افتاده است که این بخش از وظیفه سازمان که حفظ و احیای سنت های بومی و ملی  و ثبت آثار معنوی است به کلی مغفول مانده و مورد بی مهری قرار گرفته است. مسئولانی که در نفس و بطن، مایل به احیا، ابقا و برپایی آن هستند اما در عمل به دلایلی و به حکم اعمال سلیقه ها، منفعل مانده اند. این نشانه ضعف مدیریت در رأس و قدرت در اعمال سلیقه در بخش های زیرمجموعۀ سازمان است که البته در بسیاری از ادارات و سازمان های دیگر نیز وجود دارد.

نوروزبل در طول اعصار و قرون همه ساله توسط پیشینیان ما در فاصله روزهای ۱۲ تا ۱۷ مرداد ماه بر پا و جشن گرفته می شد. هم زمان برای برداشت محصول خوب و کافی در ازای ماه ها رنج و زحمت به درگاه خداوند نیایش می شد. خراج سالانه پرداخت می گردید. برای مردگان طلب آمرزش و برای زندگان طول عمر همراه سلامتی برای کار و کوشش مجدد می شد. آن ها که سردمدار این کار و نگهدار حساب و روز و ماه و سال بودند با افروختن آتش بر بلندی کوه ها، حلول سال نو و آمدن نوروزبل را علامت و بشارت می دادند. آن گاه که نه رادیو بود و نه تلویزیون. نه تلفنی و موبایلی و اس ام اسی! برافروختن آتش علامتی بود در گستره جغرافیایی وسیع که چشم تا چشم کوه بود و جنگل و روستاهای پراکنده در اعماق آن که باید خبر تحویل سال و آمدن نوروزبل به طریقی به مردم می رسید و چه علامتی بهتر از شعله آتش در آغازین شب که از هر سو نمایان می شد. آن وقت نه نیازی به اجازه و مجوز از کسی و دستگاهی بود و نه حتی صاحب دستگاه و حاکم مانعی بر سر کار بود.

تمرکز برگزاری نوروزبل در یک روستای محروم کوهستانی گیلان به ابتکار بخش خصوصی و نظارت و حمایت یک دستگاه ذیربط دولتی که تولیت حفظ و احیای سنت های  معقول و میراث معنوی را برعهده دارد و حمایت نهادهای انتظامی در حفظ امنیت محل در طول برگزاری مراسم حداقل انتظاری است که مردم منطقه و فعالان فرهنگی استان از سازمان میراث فرهنگی استان خود دارند وگرنه این رسم اساساً مردمی است و به وسیله مردم در هرجایی می تواند برگزار شود. تمرکز جشن برای نمادین کردن مراسم برای کشیدن پای گردشگر و کوهنورد و دوستدار طبیعت و دانشجویان و استادان رشته های جامعه شناسی و مردم شناسی ، عکاسان ، مستندسازان و هنرمندان به دامن طبیعت است در یک روز پر نشاط در آستانه تحویل سالی که پدران ما و مادران ما از سالیان دور پاس می داشتند که هیچ ربطی به آتش هیچ دینی نداشت و ندارد. افروختن آتش سالی یک بار، خود جای تعمق و تأمل دارد و نشانۀ آن آتش پیش فرض نیست.

غیبت چند سال اخیر سازمان میراث فرهنگی و گردشگری گیلان در جشن نوروزبل هر علتی داشته باشد – که خوب است به این نقد پاسخگو باشد – نه فقط جای تأسف دارد که نشان از عقب افتادن این سازمان از حرکت های مردمی است.

گزارشی که در پی می آید و همچنین چاپ دو مقاله ارزشمند در مورد نوروزبل از یک پژوهشگر نجوم و یک محقق مسئول ارشد میراث فرهنگی کشور، نشان از حقانیت تاریخی و اثبات هویت قومی و اجتماعی آن است.

ما منتظر دریافت پاسخ از سوی سازمان میراث فرهنگی گیلان هستیم.

۴ دیدگاه نوشته شده است! می توانید دیدگاه خود را بنویسید

  1. Awesome post.Really looking forward to read more. Really Cool.

  2. Major thankies for the article post.Much thanks again. Really Great.

  3. Deandre می‌گه:

    Full of salient points. Don’t stop beiveilng or writing!

  4. http://www./ می‌گه:

    I told my grandmother how you helped. She said, “bake them a cake!”

دیدگاه خود را به ما بگویید.